Container gardening- लेट्यूस

लेट्यूस हे जरी पुदिना, कढीपत्ता, कोथिंबीरीसारखी रोज लागणारी गोष्ट नसली तरी सध्या ह्याची लोकप्रियता वाढत चालली आहे. Burgers आणि salads मध्ये हे नसलं तर काहीतरी कमतरता नक्कीच जाणवते (निदान मला तरी...!). तर, हेच लेट्यूस आपण घरी देखील लावू शकतो. पुदिना, कोथिंबीर इतक लावायला सोप्पं जरी नसलं तरी अगदीच अवघडही नाही.

लेट्यूस मध्येही बरेच प्रकार आहेत. आपल्याला जो प्रकार आवडतो त्याच्या बियांपासून सुरुवात करावी. ( ह्याच्या बिया ऑनलाईन नर्सरीमध्ये मिळतात‌‌. स्थानिक नर्सरीमध्ये शक्यतो उपलब्ध नसतात).  लेट्यूसची मूळं खोलवर जात नाहीत त्यामुळे उथळ आणि पसरट कुंडी ह्याला उत्तम आहे. अंतर ठेवून लेट्यूसच्या बिया लावल्यावर कुंडी अशा ठिकाणी ठेवावी ज्या ठिकाणी ४ ते ५ तास प्रखर सूर्यप्रकाश ( direct sunlight) असेल. एकदा true leaves दिसले की त्यानंतर १० ते १५ दिवसांनी लेट्यूस थोडं आडोशाच्या ठिकाणी किंवा अशा ठिकाणी ठेवावे जिथे लेट्यूसला प्रखर सूर्यप्रकाश लागणार नाही. लेट्यूसच्या बियांना germination साठी सूर्यप्रकाशाची आवश्यकता असते.

लेट्यूससाठी खतं युक्त माती असणे गरजेचे आहे. { माती (६०) : खत (४०) }. दर सात दिवसांनी नायट्रोजनचे प्रमाण जास्त असलेले खत द्यावे. लेट्यूसला पाणी देताना काळजी घ्यावी लागते. पाणी जास्त झाल्यास मुळ कुजू शकतात. व कमी झाल्यास पानं मलुल पडतात. त्यामुळे अती पाणी देणे टाळलं पाहिजे परंतु मातीत नेहमी ओलावा असायला हवा. लेट्यूसची पानं आपण ३० ते ४० दिवसांमध्ये कधीही harvest करू शकतो.

थोडीशी काळजी आणि घरच्या घरी आपण लेट्यूस लावू शकतो !!

                            

Container gardening - कोथिंबीर

कोथिंबीर घरी लावताना बागकामाची खूप कमी माहिती असूनसुद्धा आपण यशस्वीपणे कोथिंबीर लावू शकतो. कोथिंबिरीची मुळं जास्त खोलवर जात नसल्यामुळे उथळ व पसरट कुंडी घ्यावी. कोथिंबीरीच्या बिया/ धणे घरी उपलब्ध असतील तर ते वापरू शकतो किंवा नर्सरीमध्येही कोथिंबिरीच्या बिया /धणे मिळतात (त्यांचा germination rate जास्त असतो). कोथिंबीरीसाठी माती तयार करताना माती,कोकोपीट आणि शेणखत ह्यांचे (५०:२५:२५) असे प्रमाण घ्यावे. परंतु, फक्त मातीत सुद्धा कोथिंबीर चांगल्या प्रकारे लागते. धणे घेताना ते थोडे भरडून घ्यावे म्हणजेच  एका धण्याचे दोन भाग करून घ्यावे. व तसेच मातीत पेरावे किंवा १-२ तास पाण्यात ठेवून मग मातीत पेरावे. धणे पेरताना एकमेकांमध्ये अंतर ठेवून पेरावे. दोन बियांमध्ये कमी अंतर राहिल्यास कोथिंबिरीच्या पानांची वाढ होत नाही. ५-६ दिवसात अंकूर फुटतात व ३०-४० दिवसांमध्ये आपण कोथिंबीर कधीही harvest करू शकतो. कोथिंबिरीची फुलं दिसेपर्यंत आपण कोथिंबीर harvest करू शकतो. दर पंधरा दिवसांनी शेणखत किंवा आणि Neem cake Powder खत म्हणून वापरावे. 

भरपूर सूर्यप्रकाश (direct sunlight), दररोज पाणी (पावसाळ्यात एक दिवसाड) आणि दर १५ दिवसांनी खत ह्या तीन गोष्टी लक्षात ठेवल्या तर घरच्या घरी सहजरित्या कोथिंबीर मिळू शकते

Budget Gardening - अंडे का फंडा

जेव्हा आपण एखाद्या झाडाची/रोपट्याची सुरुवात बी पासून करतो तेव्हा आपण बी एकदम कुंडीत न पेरता छोट्याशा seedling tray मध्ये लावतो. seedling tray मध्ये "बी" चा germination rate जास्त असतो. अंड्याचे कवच (egg shell) हे seedling tray च घरगुती आणि स्वस्त स्वरूप आहे. एकदा "बी" ला अंकुर फुटुन true leaves दिसले की ते आपण ज्या कुंडीत रोपट लावायचं आहे त्यामध्ये (अंड्याच्या कवचासकट) लावू शकतो. 

ह्याच बरोबर, वापरून झालेल अंड्याच कवच टाकून न देता ते १-२ दिवस उन्हात ठेवून त्याचा चुरा करून आपण मातीत एकत्र करू शकतो. ह्याचा मला खूप चांगला असा फरक दिसून आला नाही परंतु वाईट फरकही दिसला नाही

P. S : अंड पहिलं की कोंबडी याचा विचार करत आपण बी पेरली (अंड्याच्या कवचात) तर germination rate १००% मिळतो 🤪😃🤣

माझी (छोटीशी) बाग आणि पर्यावरण....

रोजच्या रोज आपण जो कचरा निर्माण करतो त्याच काही अंशी प्रमाण कमी केलं किंवा तयार झालेला कचरा परत वापरता आला तरी खऱ्या अर्थी पर्यावरणाची किंचित काळजी आहे असं म्हणू शकतो. अशा बऱ्याच व्यक्ती आहेत ज्या पर्यावरणासाठी बरच काही करत आहेत. ज्यांचा (मी) या गोष्टींमध्ये हातभार नाही त्यांनी आपल्या घरापासून सुरुवात केली तरी खूप आहे. घरी छोटीशी बाग किंवा ५-६ कुंड्या जरी असतील तरी त्या झाडांसाठी लागणार कंपोस्ट घरी बनवताना ओल्या कचऱ्याचा वापर होतो. कोरडा कचराही थोड्याफार प्रमाणात परत वापरात आणला जाउ शकतो. प्लास्टिक पिशव्यांचा ऐवजी कापडी पिशव्या वापरल्याने plastic waste तयार होत नाही.

छोट्या छोट्या गोष्टी अंमलात आणल्या तर आपण आपल्यापासून नक्कीच सुरुवात करू शकतो, पर्यावरण दिन रोज साजरा करू शकतो